Gmina Osięciny

Gmina zlokalizowana jest przy trakcie łączącym Brześć Kujawski i Radziejów – dwa ośrodki w obrębie Kujaw odgrywające istotną rolę już od wczesnego średniowiecza sprawia, że historia tych ziem zawsze pozostawała z nimi w bliskim związku. Istotną rolę odgrywała również bliska lokalizacja Włocławka, od XII w. Stolicy biskupstwa.

Charakterystyka Gminy

Obszar gminy Osięciny leży w południowej części województwa kujawsko-pomorskiego i północno-wschodniej części powiatu radziejowskiego. W wewnętrznym podziale administracyjnym powiat dzieli się na jednostki samorządowe. Gmina Osięciny jest jedną z 7 gmin powiatu radziejowskiego.

Wpisani w dzieje Osięcin i okolic

W czasie okupacji hitlerowskiej diecezja włocławska straciła 220 kapłanów tj. ponad 50% duchowieństwa. W tej liczbie znaleźli się dwaj kapłani z Osięcin: ks. proboszcz Wincenty Matuszewski i ks. prefekt Józef Kurzawa. Zamordowani zostali w bestialski sposób w nocy z 23 na 24 maja 1940 r.

KOMUNIKATY

Przerwa w dostawie energii elektrycznej

W dniu 21.09.2020  w godz. 9.00-14.00 nastąpi przerwa w dostawie energii elektrycznej dla odbiorców zasilanych ze stacji transformatorowej  UJMA MAŁA 1 obwód 200 i 400 W dniu 23.09.2020  w godz. 8.00-11.00 nastąpi przerwa w dostawie energii elektrycznej dla odbiorców...

Przerwa w dostawie energii elektrycznej

W dniu 15.09.2020  w godz. 9.00-14.00 nastąpi przerwa w dostawie energii elektrycznej dla odbiorców zasilanych ze stacji transformatorowej  UJMA MAŁA 1 obwód 200 Informacje o wyłączeniach w dostawie energii elektrycznej można śledzić na bieżąco klikając w logo ENERGA...

Ostrzeżenie meteorologiczne o upałach /2

  Bydgoszcz, 20.08. 2020 r. CZK.6335.1.104.2020 Ostrzeżenie meteorologiczne o upałach/2   Zjawisko: upały Stopień zagrożenia: 2 Obszar: dotyczy wszystkich powiatów. Ważność: od godz. 11:00 dnia 21.08.2020 do godz. 18:00 dnia 22.08.2020  Przebieg: Prognozuje się upały....

więcej komunikatów »

1940-05-24

Maj 27, 2020

W pierwszym okresie II wojny światowej, kiedy burmistrzem Osięcin był miejscowy Niemiec Leonard Arndt kościół działał w miarę normalnie. Były odprawiane nabożeństwa, odbywały się pogrzeby, śluby i chrzty. Sytuacja zmieniła się całkowicie po objęciu kierownictwa posterunku policji w połowie lutego 1940 roku przez Johana Pichlera i urzędu komisarycznego burmistrza oraz kierownictwa politycznego w kwietnia 1940 roku przez Ernsta Dauba. Można przypuszczać, że zamiar dokonania morderstwa na księżach zrodził się w nich zaraz po przyjeździe do Osięcin. Przemawia za tym wydanie nakazu przez burmistrza na przeprowadzenie się ks. Kurzawy z wikariatki na plebanię w czasie, kiedy Pichler był na urlopie poza Osięcinami. W aktach procesu wyraźnie jest zaznaczone , że nakaz ten był jednym z punktów planowanego morderstwa, a więc przygotowali je pod koniec kwietnia jeszcze przed wyjazdem Pichlera na urlop. Do Osięcin Pichler wrócił wraz z rodziną 20 maja, a nazajutrz zorganizował huczne przyjęcie. W nocy, po przyjęciu, Pichler i Daub w towarzystwie pomocniczego żandarma Krugera, jako tłumacza, przeprowadzili rewizję na plebani pod pozorem szukania ukrytej przez księży broni. Właściwym powodem było sprawdzenie czy przypadkowo księża nie szykują się do ucieczki. O celu tej rewizji mówi jasno pytanie zadane Krugerowi przez Dauba , czy może liczyć na niego w zlikwidowaniu księży. Niezdecydowana postawa Krugera, który oświadczył, że wykona to tylko na wyraźny i oficjalny rozkaz zadecydowała, że Daub nie wziął go na wspólnika. Dzień 23 maja (Boże Ciało) był szczególnie korzystny dla Pichlera i Dauba do przeprowadzenia zbrodniczych planów. Chcąc swój czyn zachować w jak największej tajemnicy, nawet przed własną żandarmerią, wykorzystali fakt że żandarmi z Osięcin zostali w tym dniu wezwani do Piotrkowa Kujawskiego do nadzorowania ewakuacji Polaków. Pichler wydał rozkaz podległym sobie policjantom, by do Piotrkowa przybyli najpóźniej do północy.

O godzinie 1:20 dnia 24 maja 1940 r. Pichler i Daub w cywilnych ubraniach weszli na plebanię. Nakazali księżom szybko się ubrać i wyprowadzili ich z plebani. Na początku ulicy (obecnie Kościuszki) stał opel z Haackiem za kierownicą. Księża zostali umieszczeni na tylnym siedzeniu, Daub usiadł na siedzeniu przy kierowcy, a Pichler stanął na szerokim progu trzymając się jednocześnie ręką za otwarte okno. Pojechali w kierunku Witowa. Między Samszycami a Witowem, gdzie w dużym promieniu nie było domów zatrzymali samochód. Kazali księżom wysiąść, po czym Pichler i Daub strzałami z bliskiej odległości pozbawili ich życia. Ciała zabitych ściągnęli do rowu. Do Osięcin wrócili około 2:30 ze zgaszonymi światłami w samochodzie. Późniejsze relacje świadków, którzy pojechali do Witowa zobaczyć zamordowanych księży przekazują, że ciała były bardzo zmasakrowane i leżały w kałużach krwi.

Tego samego dnia, około południa, ciała księży zostały przewiezione do Osięcin wozem konnym i umieszczone w budyneczku przy szpitalu (obecnie Ośrodek Zdrowia). Nikt z Polaków nie miał do nich dostępu. Sekcję zwłok przeprowadził dr Kleinofen.

Po kilku dniach księża w zamkniętych trumnach zostali przewiezieni do kościoła, tylko na czas żałobnej mszy. Mszę odprawił oraz kondukt pogrzebowy poprowadził ks. Ignacy Majewski z Kościelnej Wsi. Było jeszcze kilku innych księży. W pogrzebie brała udział ogromna ilość ludzi. Wszyscy szli w skupieniu i ze łzami w oczach. Droga od kościoła na cmentarz przystrojona była zielonymi gałązkami i kwiatami. Grób księży został obłożony kwiatami i wieńcami.

Dla ludzi z Osięcin było to wielkie zaskoczenie, że po tak bestialskim morderstwie Niemcy pozwolili na normalny pogrzeb. W czasie pogrzebu w ogóle nie przeszkadzali i jak gdyby pochowali się. Podobno nawet kilku z nich oddało nad trumnami księży po hitlerowsku honor.


 

Źródła:

xxx – Parafia Opieki Matki Bożej w Osięcinach, Akt zgonu ks. Wincentego Matuszewskiego spisany w dniu 26 maja 1940 r.

xxx – Parafia Opieki Matki Bożej w Osięcinach, Akt zgonu ks. Józefa Kurzawy spisany w dniu 26 maja 1940 r.

xxx – Parafia Opieki Matki Bożej w Osięcinach, Kronika Parafii Osięciny.

xxx – Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, Sąd Specjalny w Inowrocławiu, 4 Sond. K. Ls. 64/40, sygn. 50a.

xxx – Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich. IPN w Bydgoszczy, Akta podręczne: Teczka: OK – By – Ds. 36/65. Sprawa przeciwko Johanowi Pichlerowi i inni. Zbrodnia w Osięcinach pow. Radziejów Kuj. 1968 – 1972.

xxx – T. Karczmarek, Proces zabójców duszpasterzy z Osięcin 6-11 VI 1940: Sprawcy i motywacje, Saeculum Christianum, Nr 1, Warszawa 1995.

xxx – Męczennicy za wiarę 1939-1945. Słudzy Boży z Diecezji Włocławskiej, opr. ks. T. Karczmarek, Wydawnictwo Michalineum, s. 49-73.

xxx – J. Cybertowicz, 60 Rocznica Męczeńskiej śmierci ks. Wincentego Matuszewskiego i ks. Józefa Kurzawy. “Dobra Nowina”, (wydanie specjalne), Miesięcznik Parafii p.w. Opieki Matki Bożej w Osięcinach, Nr 7(8), Maj 2000.

xxx – Zdjęcia ze zbiorów archiwalnych Jana Cybertowicza.

 

Jan Cybertowicz

 

 


Opis fotografii:

 

1. Miejsce zamordowania ks. Wincentego Matuszewskiego i ks. Józefa Kurzawy pod Witowem. Krzyżyki oznaczają miejsca gdzie leżeli księża. Zdjęcie zrobione przez fotografa Mariana Jankowskiego zaraz po zabraniu księży.


2. Grób ks. Wincentego Matuszewskiego i ks. Józefa Kurzawy zaraz po pogrzebie.



3. Pomnik na grobie ks. Wincentego Matuszewskiego i ks. Józefa Kurzawy na cmentarzu w Osięcinach.